Hindistan’daki Türk Esirler

ÇÜTAM Kültür Evi günü “Hindistan’da Esaret: I. Dünya Savaşı ve Sonrasında Hindistan’daki Türk Esirler” konulu konuşmada, 4 mektup gördüm. 10.06.2022

***
Pakistan - Hindistan Savaşı başladığından sonra, Hindistan hükümeti Türkiye bize zaten düşman, Pakistan'a yardım ediyor dediğini basın yayından öğrendim.

Çanakkale Savaşında, Pakistan halkı dahi ziynet eşyalarını satarak yardım için Türkiye'ye gönderdiklerini biliyoruz.

Peki Hindistan siz 1. Dünya Savaşında İngilizlere esir düşen ve Hindistan esir kampında Türk Esirlere nasıl muamele yaptınız. Düşmanlığı siz başlatmadınızmı?

08.06.2022 Günü dinleyici olarak katıldığım konferansta, Kızılay arşivinden alınan ve yürek burkan Türk Esire ait mektubu gördüm. İşte o mektuplardan bir.

Mektup - 1

"Dersaadet Hilal-1 Ahmer Cemiyeti Riyaset-i Alisine, Tarihi esaretimden bu ana kadar memleketimde bulunan pederimden hiçbir haber ve malumat alamadığımdan her an mukedder olmaktayım. Birçok mektuplar göndermişsem de merakımı bırakacak bir cevaba nail olamadım. Bu defa makamı âlinize müracaat etmekle beni pederimden haberdar etmenizi rica eylerim.

Okuyan efendilere dinleyen cemaate fil cümlesine mahsus selam ederim. Baki dua 20 Teşrinievvel...

Kütahya sancağından Uşak kazasından Hasköy karyesinden Alacalıoğlu pederim Hasan Ağaya mahsustur.

Hindistan'da Bellary Usera-i Osmaniye'sinden Mustafa Efendi." (Kızılay Arşivi, D. 908/80).
*
Mektup-2

"Seferber iptidasina memleketimden çıktım, şimdiye kadar sayısız mektup gönderdim hiç birisinin cevabını alamadım, gecemi gündüzümü gaybettim. Hayat mematlarından bir haberim olsa kâfidir.

Lütfen Silifke sancağına İçili kazasının kaymakamlığına havale buyrularak Büyüküceli kariyesinden Şahinoğlu emmim Mustafa Molla tarafından bir mektup alınarak tarafı arzı aliye irsali delaleti aliyelerinin merhametine istirham eylerim efendim.

25 Eylül 1334." (Kızılay Arşivi, D. 1028/1).
*
Mektup 3

"Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti Usera Komisyonu hamiyetmendan efendilerimize Trabzon vilayeti Rize sancağı Harol kariyesi ahalisinden Ömer Recep oğlu Halil usta namlı kimse olup müferakatimden bugüne kadar çilemin hayat mematından malumat almadığımdan lüften ailemin hayat memat halinin tahkiki ile elyevm nerede meskun bulunduklarının emr-i işarına müsade buyrulmasına (bugün) hamiyetinizden bekler ve istirham ederim efendim.

23 Nisan 1918 Hindistan'da Bellary Usera-i Osmani Karargahının 1. Taburundan Mehmet Süleyman." (Kızılay Arşivi, D. 933/304).
*
Mektup-4

"Hilal-Ahmer Cemiyeti Usera Komisyonu Riyaseti Aliyesine, zabit vekiliyim. Esiri bulunduğum İngiliz hükümeti maaş vermediğinden verilen nefer tayini idare etmemekte ve sefalet çekmekteyim. Lütfen bu perişaniden kurtulmak için maaşatımdan bir miktarının gönderilmesini istirham eylerim.


3 Eylül 1917 Hindistan Bellary kasabasında 2432 numaralı esir-i harp." (Kızılay Arşivi, D. 908/7160)


*

ANA BEN ÖLMEDİM

""Birinci Dünya Savaşı ve sonrasında Hindistan'da tutulan Türk esirleri, yaşadıkları esaret hayatı süresince çok uzak bir ülkede izole tutulmalarının yarattığı karamsarlığı yaşamışlardır.

Türk esirleri, uzun esaretleri boyunca vatan hasreti, ailelerinden bilgi alamama, parasızlık, ilgisizlik, beslenme ve uzun süre esarette kalmanın yarattığı ruhsal bunalımlar ile Hindistan ikliminin uzun süredeki zayıflatıcı ve bitkin düşürücü etkisine bağlı hastalıklardan çok sıkıntı çekmişlerdir. Tüm bunlara rağmen kendi imal ettikleri müzik aletleriyle, verdikleri konserler, çıkardıkları gazeteler, öğrenmeye çalıştıkları yeni lisanlarla kamplarda canlı bir sosyal ve kültürel hayatı da sürdürmeye çalışmışlardır.

Elde edilen bulgulara bakılarak, İngilizlere esir düşen ve Hindistan'daki esir kamplarına yerleştirilen Türkler için, diğer yerlerdeki esir kamplarında tutulanlara oranla göreli olarak daha az sıkıntı çekmişlerdir, denilebilir.

Cemalettin Taşkıran
Ana Ben Ölmedim.""
*
Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırma Merkezi Kültür Evinde; 08.06.2022 günü “Hindistan’da Esaret: I. Dünya Savaşı ve Sonrasında Hindistan’daki Türk Esirler” konulu konuşmada, Doç. Dr. Ali Altıkulaç hocamızı dinlemiştim.

Fotoğraf ÇÜTAM da bu konuşmadan alıntı.

Fotoğraftaki birkaç esir mektubunu yazıya çevirerek bilgi için ekledim. 10.06.2022