Köyde Bir Ömür

Temmuz 15, 2024

0502 - Köyde Bir Ömür

Anneannem - Selver Bekar ebem

01.07.1883 Doğumlu ve 15.06.1973 yılında 90 yaşında rahmetli oldu. İki evliliği var. Eşlerinde biri rahmetli olunca ikinci ile evlenmiş ve oda kendisinden önce rahmetli olmuş. Ben dedemi görmedim ve hatırlamıyorum.

Soyadı kanunu çıktığında görevli, ebeme sormuş 'senin soyadını ne yazalım' demiş, ebem de bekar olduğu için "Bekar" yazın demiş ve kayıtlara böyle geçmiştir.

Selver ebem kadın başlıklarından fes kullanırdı. Üzerine yazma ve tülbent bağlardı. Kareli veya desenli şalvar ile uyumlu renk olan mevsime göre gömlek veya güdük giyerdi. Kış mevsiminde abdest almak kolay olsun diye ayağına mesh üzerine lastik ayakkabı kullanırdı. Rahmetli olduktan sonra kıyafet olarak kullandığı eşyaların bazıları bir torunu tarafından muhafaza edildiğini duymuştum.

İki katlı kerpiç evi vardı. Tahta bölme ile ayrılan üst kata içeriden tahta merdiven ile çıkılırdı. Alt kat da bir metre kadar yükseklikte odanın yarısı ahşap taht veya kirevit vardı. Üç basamak merdiven ile çıktığı kirevitin üst kısmında oturur, alt kısmını da kiler olarak kullanırdı.

Alt katta bacası duvar içinden dama çıkan toprak ocak vardı. Bu ocakta yakıt olarak tezek ve pamuk çubuğu gibi çalı çırpı kullanırdı. Mutfak işlerini burada yapardı.

Evine girildiğinde ilaç için kullandığı tavanda asılı olan kurutulmuş bitkilerden dolayı mis gibi kokardı.

Yavaş konuşur, bilgilerini hoş sohbet ile anlatırdı. Herkese hayır duası yapar, nasihatte bulunurdu.

Hac farazisini yapamadığı için oğlu Mulla dayıma vekalet vermiş. Hacca uğurlama yaparken ebem de ihram giymiştir.

Komşu köy Sırınsı (Çakırören) köyünde ikamet eden ebemi, annem ile zamanın taşıtlarından eşek arabası ile ziyaretine giderdik. Bu ziyaretlerimizde okuma yazma bilmeyen ebem, görmüş geçirmiş, ata kültürü, deneyim ve tecrübesini anlatırdı ve can kulağı ile dinlerdim.

Ebem yaş veya kurutulmuş bitkilerden hasta tedavisi için ilaç yapardı. Başarılı olduğu da söylenirdi. Bir seferinde beraber kayışkıran otu toplamıştık. Bu otun ne işe yaradığını ben bilmiyorum ama kayışkıran otunu gördüğüm zaman Selver ebemi hatırlıyorum.

Zamanın tıp doktorları ebemin sağlık tavsiyeleri ile ilgili ününü duymuşlar ve görüşmek istemişler. Aramış bulmuşlar, bir sağlık konferansına davet etmişler. Torununun yardımıyla davete katılmış ve ön sırada ayrılan yerine oturmuş. Konuşulanları dinlemiş.

Ebeme de konuşma fırsatı vermişler ve bitkilerle ilgili sağlık bilgilerini anlatmış. Alkışlarla konuşmasını bitirmiş.

Toplantı sonrası köye geldiğinde sormuşlar ne yaptın, ne konuştun demişler. O da "doktorlar makine gibi konuştu, bende kemküm, kemküm bildiğimi anlattım" demiş. Bundan sonra köyde ebeme "kemküm" unvanı yakıştırılmış. O yıllar Sırınsı (Çakırören) köyünde gurur duyulacak unvan olmuştur.

Birkaç sene önce duymuştum, Hastanelerde yasal olarak "Bitkisel Tedavi Poliklinikleri" açılacaktı. Bunu duyunca Selver ebemin faaliyeti aklıma geldi.

Ebem, karpuz mevsiminde kahvaltısını karpuz ve cereye basma peynir ile yapardı.

Kuşluk yemeğinde, süte yufka köy ekmeğinin doğranması ile yapılan sütlü doğramacı terci ederdi.

Yazı pancarı veya kömeçten 'D' börek, yerli karakılçık buğday bulgurundan ise sarımsaklı köfteyi pek lezzetli yapardı.

Salatalık tarlasında mahsul satıldıktan sonra tarlada kalan küçük salatalıklar ile cereye basarak yaptığı salatalık turşusu da çok lezzetli olurdu.

Kış mevsiminde yaptığı çemenin nasıl bir özelliği vardı bilmem ama burcu burcu kokar, çokta lezzetli olurdu.

Pamuk ipliği (tırlık) yapıldıktan sonra, çul çuval dokunmadan iplerin boyanması gerekir. Selver ebem nasıl yapıldığını bilirdi. Bu işlem için bitki kökünden yaptığı boyaların tarifini isteyene de verirdi.

Ebem okuryazar değildi ama adlarının bilmezse de; Laborant, Röntgen mütehassısı, Anestezi uzmanıydı, Fizyoterapistti, Ürologdu, Diyetisyendi, Cildiyecidi, Psikiyattı, Genetikçiydi kısacası Doktor, Eczacı ve Hemşireydi. Ata kültüründen dolayı bilgisi vardı.

Bilgi, beceri, sevgi, saygı ve cömertlik hepsi vardı.

***

Selver ebeden anlatırken kültür değerlerimiz aklıma geliyor.

Yolda küçük büyüğün arkasında yürürdü.

Büyüklerin yanında küçükler konuşmaz, dinlerdi.

Hanımlar beylerin önünden geçmezdi.

Kapı tokmakları vardı bu da anılarda kaldı.

Rahmetli anneannem Selver ebemi

ziyaretine gittiğimizde rastlardım, sabah kahvaltısını Sırınısı köy karpuzu ve cereye basılı peynir ile yapardı.

Diğer bilgileriyle de hısım ve hasımlara faydalı olan anneannem Selver ebemi ölüm yıl dönümünde rahmetle anıyoruz. Tüm geçmişlerimizin ruhu şad, mekanları Cennet olsun.

İnsanların ilişkilerini düzenlemek için yazılı veya yazısız kurallar vardı. Değişen teknoloji, gelişen bilim, ekonomi, sanat, kuralların da değişmesine yol açtı.

Koşullar değiştikçe kurallarda, kişilerde değişti.

İsa BEÇİK

Sabırlı, sağlıklı, eğitimli ve doğru iletişimli kalınız.