Domates Salçası

          081 - Domates Salçası

Köyde, kış hazırlığı için yapılacak domates salçası, Gölkaya toprağında yetişen doğal üretimden yapılırdı.

Köyde herkesin yaptığı gibi, önceden çitil için ayrılan domates biderliği evin ağılına sera gibi ekilir.

Baharla oluşan domates çitilerini rahmeti anamla birlikte tarladaki avarlığa götürür kazma ile açtığımız yalaklara ekerdik.

Evin avlusunda suyu acı tatlı arası (kekre) dedikleri tulumbadan, eşeğin sakasında yirmi litrelik yağ tenekeler ile getirdiğimiz suyu, yalaklara birer tas dökerdik.

Domatesleri ektikten sonra aynı şekilde olgunlaşana kadar ara ara sulardık.

Avarlığın otunu da kazma ile temizler ve toprağını yumşatırdık.

Olgunlaşan domatesten de evin ihtiyacı kadar toplanırdı.

Domates kızarıp tam olgunlaşınca. Sepetle toplar ve eşeğin sakasında eve taşırdık.

Eve getirilen domatesler tulumbanın önündeki taş teknede çöpleri temizlenir ve iyice yıkanarak suyu süzülür.

Domates doğrandıktan sonra kalaylı bakır teşt veya bakır hereniye doldurulur.

Bir şekilde domatesin tamamen ezilmesi sağlanır. Genelde büyük bakır teşt içinde tepeleyerek ezilirdi.

Domatesi ezdikten sonra kabukları ve çekirdeği alınırdı.

Bu işlemler bittikten sonra ezilmiş olan domates suyunu çekmesi için güneş yere konulan ağaç teknelere doldurulur.

O zamanlar köylü tuz ihtiyacını Akyatan Lagün Gölden karşılardı. Domates salçasına da bu doğal tuz kullanılırdı. 

Salça ateşte kaynatılmazdı. Tamamen güneşte olan ağaç tekneye doldurulur ve salçanın üzeri tül ile örtülür. Her gün karıştırmak için tül kaldırılır, içerisindeki ağaç kaşık ile karıştırılırdı.

Salça kurumaya başladıkça tuzlu olmasına rağmen arılar salçanın etrafında uçuşurdu.

Tamamen kuruyan salça toprak cerelere doldurularak muhafaza edilir.

Domates gübre ve ilaç kullanılmadan yetiştirildiği, diğer işlemlerinde doğal olarak yapıldığı için salça pek lezzetli olur ve mis gibi kokardı.

İşçilik ve meşakkati çok olan Gölkaya domates salçasının enfes kokusu ve tadı tamamen doğallığındandır.

Günümüzde o lezzetli domates salçasını bulamıyoruz.

Bu sene üç kilo kadar yaptık ama o zamanın araç, gereç, malzemesi olmadığı için Gölkaya domates salçasının lezzetini yine bulamadık. 03.08.2020

İsa Beçik

Sabırlı, sağlıklı, eğitimli ve doğru iletişimli kalınız.